Chúng tôi giới thiệu phóng sự "Vẽ nhọ bôi hề" của nhà văn, nhà báo Vũ Trọng Phụng nhằm làm nổi bật một mảng ký ức sống động và đầy bi kịch về hậu trường sân khấu hát tuồng, hát chèo truyền thống – một khía cạnh văn hóa cốt lõi của dân tộc vốn đã tồn tại và phát triển suốt hàng trăm năm, nhưng đến giai đoạn đầu thế kỷ XX lại phải đối mặt với những thách thức nghiệt ngã từ cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu và sự thâm nhập của văn hóa phương Tây. Việc nhìn lại những thân phận nghệ sĩ trong tác phẩm này không chỉ là để hoài niệm về một thời vàng son đã mất, mà còn là để làm sâu sắc hơn nữa nhận thức của chúng ta về sự sinh tồn và biến đổi của các giá trị văn hóa dân tộc trong những giai đoạn lịch sử đầy biến động, một yêu cầu vẫn còn nguyên tính thời sự trong bối cảnh xã hội loài người tiến bộ đang nỗ lực bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể hiện nay. Mục đích chủ yếu của việc tái hiện phóng sự này là làm rõ về mặt đấu tranh sinh tồn và gìn giữ nhân phẩm của lớp nghệ sĩ xưa (những đào, kép hát), khẳng định rằng dù trong hoàn cảnh ngặt nghèo nhất, người Việt vẫn luôn bộc lộ ý chí quật cường và tính nhân văn sâu sắc. Qua ngòi bút sắc sảo của Vũ Trọng Phụng, "Vẽ nhọ bôi hề" không chỉ phơi bày cuộc sống nhọc nhằn, "cười ra nước mắt" của những con người chuyên mang lại niềm vui cho thiên hạ nhưng lại phải đối mặt với nạn thất nghiệp và nghèo đói do ảnh hưởng trực tiếp từ cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929 - 1933, mà còn tôn vinh thiên chức nghệ thuật và sự hy sinh thầm lặng của họ. Đây là minh chứng hùng hồn cho thấy tư duy và tâm hồn người Việt, dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, cũng luôn hướng tới cái đẹp và các giá trị tinh thần chân chính, không thua kém bất kỳ quốc gia nào trên thế giới. Nội dung của phóng sự được Vũ Trọng Phụng xây dựng dựa trên sự quan sát thực tế kết hợp với kỹ thuật điều tra báo chí điêu luyện, tạo nên một cái nhìn toàn diện và công bằng về giới nghệ sĩ thời bấy giờ. Thay vì chỉ trình bày các sự kiện khô cứng, tác giả đi sâu vào phân tích tâm lý, các mối quan hệ xã hội phức tạp và cả những hủ tục, những cám dỗ trong thế giới màn nhung, từ đó giúp người đọc hiểu lịch sử văn hóa Việt Nam không phải như một bản sao của bất kỳ nền văn hóa nào, mà là một thực thể độc lập, năng động và giàu sức đề kháng trước những biến động của thời đại. Lối viết "tả thực xã hội" của ông, dù đôi khi trần trụi và cay nghiệt, lại giúp chúng ta giải mã tất cả những câu hỏi về cách thức mà văn hóa truyền thống Việt Nam đã thích nghi và tồn tại qua những thời kỳ đen tối nhất của lịch sử dân tộc. Tác phẩm này là một nguồn tư liệu vô giá dành cho các nhà nghiên cứu văn hóa, học giả, sinh viên và tất cả những ai yêu thích văn học cũng như muốn tìm hiểu sâu sắc về xã hội Việt Nam đầu thế kỷ XX. Việc tiếp cận phóng sự của Vũ Trọng Phụng, một nhân vật dù thời gian cầm bút ngắn ngủi nhưng đã để lại số lượng tác phẩm đáng kinh ngạc, sẽ giúp củng cố niềm tự hào dân tộc và lòng tự tin trong việc bảo tồn các giá trị truyền thống, khẳng định vị thế ưu việt của con người trong thang bậc tiến hóa nhờ vào khả năng sáng tạo nghệ thuật. Trân trọng giới thiệu "Vẽ nhọ bôi hề" như một chiếc chìa khóa để mỗi người dân Việt thêm thấu hiểu và trân trọng di sản mà tổ tiên đã dày công xây đắp, từ đó vững vàng hơn trong công cuộc xây dựng một xã hội độc lập, dân chủ, nhân quyền và văn minh.